بیش از ۵۰۰ مدیر و متخصص در رویداد «سرمایه انسانی؛ از درد تا دگرگونی» گرد هم آمدند؛ روایت رهبران کسبوکار از آینده سرمایه انسانی ایران
هفتم مرداد ایران تلنت میزبان بیش از ۵۰۰ نفر از مدیران ارشد، مدیران منابع انسانی، متخصصان و فعالان کسبوکار از صنایع مختلف کشور بود که در رویداد «سرمایه انسانی؛ از درد تا دگرگونی» گرد هم آمدند تا درباره مهمترین چالشهای امروز بازار کار، آینده سرمایه انسانی و نقش رهبران سازمانها در عبور از بحرانها گفتوگو کنند.
ترکیب مخاطبان این رویداد، آن را به یکی از وزین ترین گردهماییهای تخصصی حوزه منابع انسانی کشور تبدیل کرد. بر اساس آمار ثبتنامکنندگان، ۳۵ درصد از حاضران معاونین و مدیران منابع انسانی بودند و ۲۱ درصد مدیران عاملها، مالکان کسبوکار تشکیل میدادند. همچنین ۳۰ درصد از شرکتکنندگان کارشناسان و متخصصین منابع انسانی بودند. در کنار آنها، مدیران استراتژی و توسعه، مدیران آموزش، مدیران مالی، مدیران عملیات، مدیران فروش و بازاریابی، مدیران ارتباطات، پژوهشگران دانشگاهی و مشاوران مدیریت نیز حضور داشتند؛ ترکیبی که نشان میدهد این رویداد میزبان طیف گستردهای از تصمیمگیران و رهبران سازمانی کشور بوده است.
آماری از افراد حاضرد در رویداد
در این رویداد، مدیران و صاحبنظران با ارائه دادهها، تجربیات و روایتهای خود، به موضوعاتی همچون بحران انگیزش کارکنان، مهاجرت استعدادها، تغییر انتظارات نسل جدید، تابآوری سازمانی، رهبری در شرایط عدمقطعیت، چابکی سازمانها و آینده بازار کار پرداختند و تلاش کردند تصویری روشن از مسیر پیش روی سازمانهای ایرانی ترسیم کنند.
آغاز رویداد؛ پذیرش درد، نقطه آغاز دگرگونی
دبیر علمی رویداد، دکتر صادق فرامرزی در ابتدای برنامه با اشاره به اینکه تحول واقعی تنها از دل شناخت چالشها شکل میگیرد، گفت:
«هیچ دگرگونی پایداری بدون شناخت و پذیرش دردهای موجود در سازمانها شکل نمیگیرد. امروز سرمایه انسانی ما با درد مهاجرت استعدادها، کاهش تعلق سازمانی، فرسودگی شغلی، کمبود نیروی متخصص، مدیرانی که نمیدانند چگونه نسل جدید را راهبری کنند و کارکنانی که احساس میکنند دیده نمیشوند، مواجه است»
او تأکید کرد که سازمانها برای عبور از این شرایط، ناگزیرند فرهنگ، رهبری و شیوههای مدیریت خود را بازآفرینی کنند.
سرمایه انسانی؛ موتور توسعه اقتصادی
پیام باقری، نایبرئیس اتاق ایران، در سخنان خود سرمایه انسانی را مهمترین مزیت رقابتی کشور دانست و تأکید کرد:
«سرمایهگذاری برای توسعه سرمایه انسانی در واقع تلاش در مسیر توسعه اقتصادی است.»
او با اشاره به ظرفیتهای بالای ایران در حوزه نیروی انسانی افزود:
«سرمایه انسانی میتواند منابع را مولد کند، اما امروز نسبت به آن غافل هستیم.»
باقری همچنین بر ضرورت کاهش فاصله میان نظام آموزشی و بازار کار تأکید کرد و گفت آموزش و مهارتآموزی باید متناسب با نیازهای متغیر بازار طراحی شود تا ظرفیتهای انسانی کشور بالفعل شوند.
ایرانتلنت: بازار کار وارد مرحله تازهای از بحران شده است
یکی از مهمترین بخشهای رویداد، ارائه گزارش دادهمحور ایرانتلنت از وضعیت بازار کار ایران بود. آسیه حاتمی، مدیرعامل ایرانتلنت، با استناد به دادههای این مجموعه تصویری از افزایش نااطمینانی در فضای کسبوکار ارائه کرد.
او گفت:
«۶۴ درصد قراردادهای کاری امسال کوتاهمدت و سهماهه یا کمتر بودهاند و حدود ۳۰ درصد قراردادها نیز با حقوق ثابت، کاهشیافته یا مشروط به درآمد شرکت منعقد شدهاند. این وضعیت نشان میدهد ناپایداری و عدمقطعیت بر فضای کسبوکار حاکم شده است.»
به گفته حاتمی، انگیزه و تمرکز مربوط به حال بد کارکنان نیست و عاملی موثر در جدول سود و زیان شرکت است. بحران نیروی انسانی که تا چند سال پیش مهمترین نمود خود را در جذب و نگهداشت و مهاجرت و مهارت میگذاشت امروز همان بحران به گونه ای دیگر خود را نشان میدهد.
او با اشاره به نتایج پیمایشهای ایرانتلنت افزود:
«۲۲ درصد کارکنان به دلیل کاهش انگیزه سازمان خود را ترک میکنند و ۷۸ درصد دیگر نیز با وجود حضور در محل کار، انگیزه کافی برای فعالیت ندارند.»
مدیرعامل ایرانتلنت همچنین با انتقاد از نگاه سنتی به استخدام تأکید کرد:
«در یک کشور ۹۰ میلیونی، احتمال اینکه ما نمیتوانیم فرد ماهر و مستعد را پیدا کنیم بیشتر از این است که احتمال بدهیم نیروی کار وجود ندارد. باید کارکنان و کارجویان را بر اساس مجموعه شایستگیها، توانمندیها و استعدادهایشان ارزیابی کنیم، نه صرفاً سابقه کاری و تحصیلی. شناسنامه شایستگی برای هر فرد به زودی جایگزین رزومه کاری خواهد شد.
او در پایان سه راهکار اصلی برای عبور از شرایط امروز را چنین برشمرد:
«حرکت مداوم حتی با گامهای کوچک، شفافیت در تصمیمگیری و ارتباط مستمر با کارکنان و در نهایت شناخت و ارزیابی عمیق سازمان و کارکنان.»
سازمان بالغ چگونه از سرمایه انسانی محافظت میکند؟
دکتر محمدرضا نظری، استاد دانشگاه و متخصص مدیریت، با اشاره به تأثیر بحرانهای اخیر بر سازمانها، مفهوم «سازمان بالغ» را بازتعریف کرد.
او گفت:
«سازمان بالغ، سازمانی پیشبینیپذیر است؛ حتی اگر تغییرات اجتنابناپذیر باشند، کارکنان باید بتوانند منطق تصمیمها و مسیر پیشرو را درک کنند.»
نظری با تأکید بر اینکه تابآوری مهارتی آموختنی است، افزود:
«در شرایط بحران، آنچه اهمیت دارد این است که افراد بتوانند میان آنچه در اختیارشان هست و آنچه خارج از کنترل آنهاست تمایز قائل شوند.»
او همچنین نقش رهبران سازمان را در ایجاد امنیت روانی بسیار حیاتی دانست و گفت:
«رهبر سازمان نباید اضطراب خود را به کارکنان منتقل کند؛ آرامش، صداقت و حضور مؤثر مهمترین سرمایه مدیران در عبور از بحران است.»
بحران نگهداشت نیروی انسانی عمیقتر شده است
در پنل تخصصی رویداد، حسین صفرزاده، عضو هیئت علمی دانشگاه، با استناد به پژوهشهای خود درباره بازار کار ایران گفت:
«میانگین ماندگاری نیروی انسانی در شرکتهای خصوصی از ۵.۷ سال به ۱.۶ سال کاهش یافته است.»
او همچنین با اشاره به نتایج پژوهش انجامشده میان حدود ۶۰۰ مدیرعامل کشور اظهار کرد که سه دغدغه اصلی مدیران، بیثباتی سیاسی، جریان نقدینگی و منابع انسانی است و چالش نگهداشت نیرو هر سال پررنگتر میشود.
تجربه نستله؛ وقتی کارکنان مأموریت سازمان را مأموریت خود میدانند
الناز سخائیان، مدیرعامل نستله ایران، تجربه این شرکت در دوران جنگ را نمونهای از نقش فرهنگ سازمانی در حفظ انگیزه کارکنان دانست.
او گفت:
«تصور میکردیم برای حضور کارکنان در کارخانه باید آنها را متقاعد کنیم، اما همکاران ما در چهار شیفت کاری با اشتیاق کامل حضور یافتند، چون باور داشتند در حال تأمین غذای کودکان کشور هستند.»
سخائیان تأکید کرد:
«کارکنان زمانی بیشترین انگیزه را پیدا میکنند که بدانند نتیجه تلاش روزانهشان چه اثری بر زندگی دیگران میگذارد.»
او همچنین افزود:
«در نستله، تصمیمگیری قاطع و بهموقع را بهعنوان یکی از رفتارهای ارزشمند سازمانی مورد تقدیر قرار میدهیم تا افراد از پذیرش مسئولیت تصمیمهای خود هراس نداشته باشند.»
رشد سازمان و چالش از دست رفتن چابکی
احمد ابراهیمی، معاون مدیرعامل بلوبانک، نیز درباره تجربه رشد سریع این سازمان و چالشهای آن سخن گفت.
او توضیح داد:
«در روزهای نخست، ریسکپذیری بالا موجب سرعت عمل میشد، اما با بزرگ شدن سازمان، محافظهکاری افزایش پیدا میکند و لایههای متعدد کنترل، زمان انتظار برای تصمیمگیری را چند برابر میکنند.»
به گفته او، بسیاری از فرآیندهای پیچیده امروز حاصل تصمیمهای مقطعی و هیجانی گذشته هستند که به مرور به ساختارهای دائمی تبدیل شدهاند و اکنون مانعی برای چابکی و نوآوری سازمانها محسوب میشوند.
رهبری در بحران؛ از واکنش تا مسئولیت
مجید حسینینژاد، بنیانگذار علیبابا، در سخنان خود با اشاره به تجربه مدیریت در شرایط بحرانی تأکید کرد که نقش رهبر، بیش از هر زمان دیگری در ایجاد آرامش و امید در سازمان اهمیت پیدا میکند. او معتقد بود رهبران نباید منتظر بازگشت شرایط عادی بمانند، بلکه باید در دل ابهام، مسیر حرکت را برای تیم خود روشن کنند.
او گفت: «در شرایط بحران، کارکنان بیش از آنکه به پاسخ همه سؤالها نیاز داشته باشند، به این نیاز دارند که ببینند رهبرشان کنار آنها ایستاده و مسئولیت آینده را پذیرفته است.»
حسینینژاد همچنین تأکید کرد که اعتماد، مهمترین سرمایه سازمانها در روزهای دشوار است و افزود: «اگر بتوانیم اعتماد را حفظ کنیم، حتی سختترین بحرانها نیز به فرصتی برای ساختن سازمانی قویتر تبدیل میشوند.»
بحران سرمایه انسانی؛ بازتابی از تحولات عمیق جامعه
حسین صفرزاده، عضو هیئت علمی دانشگاه، با نگاهی کلانتر به وضعیت بازار کار، هشدار داد که چالش سرمایه انسانی دیگر صرفاً یک مسئله سازمانی نیست، بلکه ریشه در تحولات اقتصادی، اجتماعی و جمعیتی کشور دارد.
او با اشاره به نتایج پژوهشهای خود گفت: «میانگین ماندگاری نیروی انسانی در شرکتهای خصوصی از ۵.۷ سال به ۱.۶ سال کاهش یافته است.» به گفته او، بررسی دیدگاه حدود ۶۰۰ مدیرعامل کشور نیز نشان میدهد که منابع انسانی اکنون در کنار بیثباتی سیاسی و جریان نقدینگی، به یکی از سه دغدغه اصلی مدیران تبدیل شده است
صفرزاده در ادامه با اشاره به تغییرات جمعیتی و آموزشی کشور، بر شکاف میان ظرفیت نیروی انسانی و میزان مشارکت آن در اقتصاد تأکید کرد و گفت: «در سال ۱۴۰۳ حدود ۶۸ درصد از شرکتکنندگان کنکور را دختران تشکیل دادند، در حالی که دو دهه قبل این نسبت کاملاً برعکس بود. با وجود این تغییر بزرگ، تنها ۱۳.۵ درصد از زنان در بازار کار حضور دارند؛ در حالی که این نرخ در ترکیه ۲۳ درصد است.»
او افزود: «سازمانها با وجود ورود گسترده زنان به دانشگاهها، هنوز از این ظرفیت در سطوح مدیریتی به اندازه کافی استفاده نمیکنند.»
از درد تا دگرگونی؛ پیام مشترک رهبران سازمانی
اگرچه هر یک از سخنرانان از زاویهای متفاوت به موضوع سرمایه انسانی پرداختند، اما پیام مشترک همه آنها روشن بود؛ سازمانهای امروز دیگر تنها با چالش جذب نیروی انسانی روبهرو نیستند، بلکه حفظ انگیزه، ایجاد امنیت روانی، توسعه مهارت، تقویت فرهنگ سازمانی و توانمندسازی مدیران برای تصمیمگیری در شرایط عدمقطعیت، به اولویت اصلی کسبوکارها تبدیل شده است.
رویداد «سرمایه انسانی؛ از درد تا دگرگونی» با حضور بیش از ۵۰۰ نفر از مدیران، متخصصان و رهبران کسبوکار، بستری برای گفتوگو، تبادل تجربه و ارائه دادههای واقعی از وضعیت بازار کار ایران فراهم کرد؛ رویدادی که نشان داد عبور از بحرانهای امروز، بیش از هر زمان دیگری به سرمایهگذاری بر انسانها، رهبری اثربخش، شفافیت، اعتماد و یادگیری مستمر وابسته است.
